2026/27
← Terug MTP-KG.2
Studiegids 2026/27
MTP-KG.2
Kerkgeschiedenis
PeriodeC
DocentKlok, Jan
OpleidingenMaster Predikant 2, Kerkelijke route 2
Ingangseis

Bachelor-cursussen Kerkgeschiedenis behaald.
(geldt niet voor studenten met premasterpakket)

Leerdoelen

De student/e:

1.    kan de betekenis van de in de module behandelde auteurs en stromingen plaatsen in het complexe geheel van de ontwikkelingen in de theologie in de geschiedenis van de 16e tot de 21e eeuw (ET 1,2,6);

2.    kan de hoofdlijnen traceren van de ontwikkeling van verschillende (reformatorische) stromingen in de kerkgeschiedenis vanaf de 16e eeuw (ET 1,2,3,7);

3.    beschikt over de methodologische vaardigheden om zelfstandig bronteksten van verschillende genres in close text reading te lezen en te interpreteren (ET 2,3,4);

4.    heeft inzicht in de context van deze bronteksten en kan deze context verdisconteren in haar/zijn interpretatie (ET 3,4);

5.    is in staat de opgedane kennis over (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven toe te passen in de thematische papers over de behandelde auteurs en hun teksten (ET 4,5,7);

6.    weet de opgedane kennis van de besproken auteurs en hun werken vruchtbaar te maken voor de hedendaagse theologische discussies in de diverse kerken, voor de oecumenische dialoog en voor gesprekken over maatschappelijk relevante kwesties (ET 1,2,6,7).

 

Vakinhoud

Deze cursus kerkgeschiedenis bouwt voort op de bachelor colleges kerkgeschiedenis waar de ontwikkeling van theologie en kerk in grote lijnen aan de orde komt. Deze cursus richt zich specifiek op de vorming van de kerkelijke landkaart in de Nederlanden vanaf de 16e tot de 21e eeuw. De module bestaat uit zes colleges. Het vertrekpunt van de cursus vormt de brede reformatiebeweging van de 16e eeuw en de blauwdruk van de kerkelijke landkaart die zich hier begint af te tekenen (college 1). In de 17e en 18e ontstaat een rijkgeschakeerd kerkelijk landschap, waarin zich confessionele en kerkelijke tegenstellingen verscherpen (college 2). In de 19e eeuw drukt de Verlichting een stempel op theologie en christelijke kerk, de verscheidenheid in reacties hierop bepalen de groeiende theologische en kerkelijke variëteit in de 19e eeuw (college 3). De late 19e en vroege 20e eeuw kenmerken zich mede door emancipatie en versnippering in de maatschappij. De wereldoorlogen brengen de maatschappij in crisis (college 4). De Tweede Wereldoorlog brengt ook een cesuur in kerkgeschiedenis en theologie teweeg. Theologische thema’s zoals Luthers twee-rijken-leer werden in de oorlog en in de nasleep ervan op de proef gesteld, met name in de kwestie van het (kerkelijk) verzet tegen het Nazi regime als overheid (college 5). De tweede helft van de 20e eeuw kenmerkt zich door grote veranderingen in christelijke kerk en maatschappij. Theologie en kerk verdwijnen steeds meer naar de marge, tegelijk dringt de crisis tot bezinning en nieuwe wegen naar eenheid worden gezocht (college 6).

 

De gekozen bronteksten worden als primaire literatuur in close text reading centraal gesteld. De module wil de student/e uitdagen om op basis van bronnenstudie tot een eigen interpretatie te komen.

In de bespreking van de bronteksten wordt de verbinding gezocht tussen de betekenis in hun eigen context en de hedendaagse relevantie.

 

De colleges 1-4 en 6 worden gegeven door J.C. Klok, college 5 een nader aan te kondigen docent.

 

Werkvormen

Hoor- en werkcolleges gecombineerd met een open boek tentamen en het oefenen in schrijven in de vorm een paper.

Studielast

Contacturen: 18 (6x3u) u
Collegevoorbereiding: 36 u

Zelfstudie: 106 u

Paper: 30 u

Open boek tentamen: 2 u

 

Toetsing

Open boek tentamen (50%), paper (30%), participatiecijfer (20%).

Literatuur

Literatuur colleges

N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent aangegeven

 

Pag.

Cat.

U.

Eijnatten, Joris van; Lieburg, Fred van. Nederlandse religiegeschiedenis. Hilversum: Verloren, 2006, 108-381.

273

1

39

“Die Schleitheimer Artikel (1527).” In Bekenntnisse der Kirche, edited by Hans Steubing, 261f. Wuppertal: Brockhaus, 1997.

6

3

2

Visser, Piet; Voolstra, Anna. “Macht van een minderheid. De geschiedenis van de doopsgezinden in Nederland 1530-2000.” In Kracht van een minderheid. Doopsgezinden in Nederland, edited by Ciska Stark; Erik Jan Tillema, 19-47. Zoetermeer: Meinema, 2011.

28

1

4

Gregory, Brad S. “The radical Reformation.” In: The Oxford History of the Reformation, edited by Peter Marshall, 144-190. Oxford: OUP, 2022.

46

2

9

Voetius, Gisbertus. Praktijk der godzaligheid, cap 2. Utrecht: De Banier, 2002.

10

3

4

Spijker, Willem van ’t. “Gisbertus Voetius.” In De Nadere Reformatie. Beschrijving van haar voornaamste vertegenwoordigers, edited by T. Brienen, 49-84. Den Haag: Boekencentrum, 1986.

35

2

6

Parker, Charles H. “Reformed Protestantism.” In The Cambridge Companion to the Dutch Golden Age, edited by Helmer J. Helmers, Geert H. Janssen, 189-207. Cambridge: Cambridge University Press, 2018.

18

2

4

Kohlbrugge, Hermann Friedrich. “Einleitung.” In Wozu das Alte Testament?, 7-16. Elberfeld, 1853.

10

3

4

Balke, Willem. “Inleiding.” In Hermann Friedrich Kohlbrugge. Overdenking van het eerste hoofdstuk van het Evangelie naar Mattheüs, 9-28. Houten: Den Hertog, 2015.

19

1

3

Paul, Herman, Bart Wallet. “A Sun that Lost its Shine: The Reformation in Dutch Protestant Memory Culture, 1817-1917.” Church History and Religious Culture 88 (2008): 35-62.

27

2

5

Schilder, Klaas. Christus en cultuur, 7-17. Franeker: Wever, 51978. (§1-5)

10

3

4

Veenhof, Jan. “Geschiedenis van theologie en spiritualiteit in de gereformeerde kerken.” In 100 jaar theologie. Aspecten van een eeuw theologie in de gereformeerde kerken in Nederland (1892-1992), edited by Martien E. Brinkman, 14-83. Kampen: Kok, 1992.

69

1

9

Paul, Herman, Johan de Niet. “Issus de Calvin: Collective Memories of John Calvin in Dutch Neo-Calvinism.” In Sober, Strict and Scriptural. Collective Memories of John Calvin, 1800-2000, edited by Johan de Niet, Herman Paul and Bart Wallet, 67-96. Leiden: Brill, 2009.

30

2

6

Carty, Jarrett A. “Two Kingdoms/Political Theoloy.” In Martin Luther in Context, edited by David M. Whitford, 299-306. Cambridge: Cambridge University Press, 2018.

8

2

2

Hiebsch, Sabine. “Luther en (kerk)recht: Een verkenning.” In Geest of recht? Kerkrecht tussen ideaal en werkelijkheid, edited by Leon van den Broeke en Hans Schaeffer, Deddens Kerkrecht Serie 3, 13-34. Kampen: Summum Academic Publications, 2019.

22

1

4

Luther, Martin. Von der Freyheyt eynisz Christen menschen (WA 7,20-38; leestekst pagina 21)

1

3

1

Luther, Martin. Von welltlicher Uberkeytt, wie weyt man yhr gehorsam schuldig sey (WA 11, 245-281; leestekst pagina’s 251-252)

3

3

2

Austad, Torleiv. Church Resistance against Nazism in Norway, 1940–1945. Kirchliche Zeitgeschichte 28 no. 2 (2015) [Neue Fragen und Sichtweisen auf den Widerstand. Kirche und Gesellschaft in Skandinavien und auf dem europäischen Festland / Resistance revisited and requestioned. Church and society in Scandinavia and Europe]: 278-293.

16

3

5

Austad, Torleiv. “The Foundation of the Church: A Confession and a Declaration.” Kirchliche Zeitgeschichte 28 no. 2 (2015) [Neue Fragen und Sichtweisen auf den Widerstand. Kirche und Gesellschaft in Skandinavien und auf dem europäischen Festland / Resistance revisited and requestioned. Church and society in Scandinavia and Europe]: 294-299.

6

3

2

Noordmans, Oepke. “Herschepping.” In Oepke Noordmans. Verzamelde werken 2, 214-227. Kampen: Kok, 1979.

13

3

4

Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis, edited by Herman Selderhuis, 943-1087. Kampen: Kok, 2025.

134

1

19

Dossier: De meerwaarde van de feministische theologie

34

2

6

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Open-boek tentamen MTP-KG.2A Cijfer 1/2 1.0
Paper MTP-KG.2B Cijfer 3/10 1.0
Participatie MTP-KG.2C Cijfer 1/5 1.0
Totaal gewicht: 1 ✓