Bachelor-cursussen Kerkgeschiedenis behaald. (geldt niet voor studenten met premasterpakket)

De student/e:

• kan de betekenis van de in de module behandelde auteurs en stromingen plaatsen in het complexe geheel van de ontwikkelingen in de theologie in de geschiedenis van de 16e tot de 21e eeuw (ET 1,2,6);
• kan de hoofdlijnen traceren van de ontwikkeling van verschillende (reformatorische) stromingen in de kerkgeschiedenis vanaf de 16e eeuw (ET 1,2,3,7);
• beschikt over de methodologische vaardigheden om zelfstandig bronteksten van verschillende genres in close text reading te lezen en te interpreteren (ET 2,3,4);
• heeft inzicht in de context van deze bronteksten en kan deze context verdisconteren in haar/zijn interpretatie (ET 3,4);
• is in staat de opgedane kennis over (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven toe te passen in de thematische papers over de behandelde auteurs en hun teksten (ET 4,5,7);
• weet de opgedane kennis van de besproken auteurs en hun werken vruchtbaar te maken voor de hedendaagse theologische discussies in de diverse kerken, voor de oecumenische dialoog en voor gesprekken over maatschappelijk relevante kwesties (ET 1,2,6,7).

De student kan:

• een plan schrijven voor een kwalitatief-theologisch onderzoek dat voldoet aan wetenschappelijk-methodologische criteria (ET3,6);
• in het kader van dit theologisch onderzoek adequaat kwalitatieve onderzoeksmethoden kiezen die binnen de relevante theologische disciplines gehanteerd worden en deze voor dit theologisch onderzoek relevante methoden zelfstandig hanteren (ET 3,6);
• op verantwoorde wijze voor het ontworpen theologische onderzoek binnen de gekozen methoden op passende wijze data verzamelen, analyseren en verwerken tot conclusies (ET 3,6);
• op basis van deze kwalitatieve inhoudelijke analyse en synthese een bijdrage leveren aan nieuwe theorievorming dan wel aan het ontwikkelen van (christelijke) praktijken (ET 3, 6);

deze onderzoeksresultaten presenteren door gebruik te maken van adequate middelen (ET 3,4,6,A).

Deze cursus kerkgeschiedenis bouwt voort op de bachelor colleges kerkgeschiedenis waar de ontwikkeling van theologie en kerk in grote lijnen aan de orde komt. Deze cursus richt zich specifiek op de vorming van de kerkelijke landkaart in de Nederlanden vanaf de 16e tot de 21e eeuw. De module bestaat uit zes colleges. Het vertrekpunt van de cursus vormt de brede reformatiebeweging van de 16e eeuw en de blauwdruk van de kerkelijke landkaart die zich hier begint af te tekenen (college 1). In de 17e en 18e ontstaat een rijkgeschakeerd kerkelijk landschap, waarin zich confessionele en kerkelijke tegenstellingen verscherpen (college 2). In de 19e eeuw drukt de Verlichting een stempel op theologie en christelijke kerk, de verscheidenheid in reacties hierop bepalen de groeiende theologische en kerkelijke variëteit in de 19e eeuw (college 3). De late 19e en vroege 20e eeuw kenmerken zich mede door emancipatie en versnippering in de maatschappij. De wereldoorlogen brengen de maatschappij in crisis (college 4). De Tweede Wereldoorlog brengt ook een cesuur in kerkgeschiedenis en theologie teweeg. Theologische thema’s zoals Luthers twee-rijken-leer werden in de oorlog en in de nasleep ervan op de proef gesteld, met name in de kwestie van het (kerkelijk) verzet tegen het Nazi regime als overheid (college 5). De tweede helft van de 20e eeuw kenmerkt zich door grote veranderingen in christelijke kerk en maatschappij. Theologie en kerk verdwijnen steeds meer naar de marge, tegelijk dringt de crisis tot bezinning en nieuwe wegen naar eenheid worden gezocht (college 6).

De gekozen bronteksten worden als primaire literatuur in close text reading centraal gesteld. De module wil de student/e uitdagen om op basis van bronnenstudie tot een eigen interpretatie te komen.

In de bespreking van de bronteksten wordt de verbinding gezocht tussen de betekenis in hun eigen context en de hedendaagse relevantie.

De colleges 1-4 en 6 worden gegeven door J.C. Klok, college 5 een nader aan te kondigen docent.

“Als wetenschappelijke activiteit is theologie een activiteit van de 2e orde. Het volgt het alledaagse denken van alle christenen”. Zo formuleert Ad de Bruijne één van de vier identiteitskenmerken van theologie. Dat vraagt van de theoloog het vermogen om dat alledaagse denken van christenen een plaats te geven in haar theologische reflectie, het liefst doet zij dat systematisch en gestructureerd en methodisch verantwoord: ze verzamelt systematisch en doelgericht gegevens en ze analyseert en interpreteert deze systematisch. Methodisch handelen vraagt om bereidheid aan te sluiten bij waar anderen zijn, om transparant te zijn in keuzes die de theoloog maakt en hiervan verantwoording af te leggen. Methodisch handelen draagt zo bij aan geloofwaardig theologiseren: de theoloog is transparant in wat ze doet, ze positioneert zich in haar onderzoek en moet haar theologiseren kunnen verklaren.

In deze cursus ontwikkelen de studenten hun vermogen in het methodisch theologisch reflecteren. Hiertoe doorlopen zij een hermeneutische cyclus volledig naar aanleiding van een vraagstuk uit de (christelijke) praktijk. Deze cyclus biedt ruimte voor theologische reflectie vanuit (enkele van) de zes theologische vakken of zwaartepunten. Zij zullen daarbij de verschillende methoden en technieken gebruiken die in deze zes theologische vakken of -zwaartepunten relevant zijn.

Voor het ontwerpen, uitvoeren en afronden van dit onderzoek beschikken de studenten over de tien weken van periode 2D. Tijdens het laatste college in week 6 worden de (voorlopige) tussenresultaten mondeling gepresenteerd. Het (definitieve) onderzoeksrapport wordt uiterlijk ingeleverd in week 10.

Hoor- en werkcolleges gecombineerd met een open boek tentamen en het oefenen in schrijven in de vorm een paper.

Hoor- en werkcolleges gecombineerd met het uitvoeren van een theologisch kwalitatief-empirisch onderzoek. Het verzamelen en analyseren van kwalitatieve data. Het voorbereiden en uitvoeren van een mondelinge presentatie met voorlopige resultaten. Het schrijven van een schriftelijk onderzoeksrapport met definitieve resultaten.

Contacturen: 18 (6x3u) u Collegevoorbereiding: 36 u

Zelfstudie: 106 u

Paper: 30 u

Open boek tentamen: 2 u

Contacturen: 18u (= 9 blokuren) Collegevoorbereiding: 18u Uitvoering onderzoek: 104u

Open boek tentamen (50%), paper (30%), participatiecijfer (20%).

Literatuur colleges

N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent/e aangegeven

Master 2 – Periode D Keuzevakken

Vrije ruimte: keuzevakken in Ma 2D

In deze periode is er naast de reguliere vakken 6 EC vrije ruimte. De keuzevakken zijn te vinden in de aparte Studiegids Keuzevakken. Er is bij vakken met colleges een vereiste van tenminste drie inschrijvingen; die eis geldt niet bij keuzevakken met enkel literatuurstudie en begeleiding. De introductie op de keuzevakken vindt eerder in het studiejaar plaats.

Interne bijvakken

• New Testament Theology – M.G.P Klinker- De Klerck
• Koine Greek – A.J. Den Heijer
• Klacht in het Oude Testament en pastoraat – E. Brink
• Kerkrecht 2.0: Tussen traditie en trend – C. van den Broeke
• Akkadisch 1 en 2 – W.H. Rose
• New Testament Theology – M.G.P. Klinker-de Clerck

Cursussen uit de Master Theologie Algemeen (in periodes A-C):

• Doing Intercultural Theology – MIRT8, 6 ec, periode A
• Bijbels Aramees – MAOT4, 6 ec, periode C
• De kerstening van West-Europa – MCMW16, 3 ec, periode B
• Verzoening en vrede: theologie van de zending – MCMW12, 6 ec, periode B
• Praktisch-theologische liturgie – MCMW17, 3 ec, periode C

Externe keuzevakken of seminars PThU

Tevens vestigen wij aandacht op de mogelijkheid van externe keuzevakken aan de PThU en andere theologische instituten. Zie daarvoor o.a. de website van de PThU, met als aanbod onder meer seminars in de periodes van sept-jan. die je als ‘bijvakker’ in Utrecht kunt volgen:

Externe keuzevakken bij TST

Ook in Utrecht is vertegenwoordigd de rooms-katholieke Tilburg School of Catholic Theology (). Zij hebben een eigen masterprogramma:

.

Dit vak bestaat uit drie beoordelingen:

• Onderzoeksplan (waardering)
• Presentatie voorlopige resultaten (cijfer)
• Paper met onderzoeksverslag (cijfer)

Het onderzoeksplan wordt beoordeeld in week 2 van periode D en moet voldoende zijn vóór aanvang van het onderzoek (go/no go). De voorlopige resultaten van het onderzoek worden mondeling gepresenteerd tijdens het laatste college in week 6. Het definitieve onderzoeksverslag (toetsvorm: paper) wordt ingeleverd in week 10. De cijfers voor presentatie en paper worden gemiddeld waarbij het cijfer voor de presentatie 1x meetelt en het cijfer voor het paper 3x.

• Graham, Elaine, Heather Walton and Frances Ward. Theological Reflection: Methods (SCM Press, 2005 of nieuwer), 1-17.
• Mortelmans, D. Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden. 4e herziene druk (Den Haag: Acco, 2013), hoofdstuk 5, 8, 11 en 12 (of in de nieuwste editie van 2020: hoofdstuk 4, 6, 8, 12 en 13).
• Wisse, Maarten, en Johan Roeland. “Building Blocks for Developing a Research Question: The ABC-Model”. Teaching Theology & Religion 25, nr. 1 (2022): 22-33. .

• Boeije, B. en I. Bleijenbergh. Analyseren in kwalitatief onderzoek: denken en doen (Amsterdam: Boom Uitgevers, 2019).
• Cameron, H.; Bhatti, D.; Duce, C.; Sweeney, J.; Watkins, C., Talking about God in Practice (SCM Press, 2010).
• Cameron, H.; Duce, C., Researching Practice in Ministry and Mission: A Companion (SCM Press, 2013).
• Evers, J., red. Kwalitatief interviewen: kunst én kunde (Boom Lemma, 2007 of nieuwer).
• Evers, J. Kwalitatieve analyse (Boom Lemma, 2015 of nieuwer).

Ideström, Jonas, en Tone Stangeland Kaufman, red. What Really Matters: Scandinavian Perspectives on Ecclesiology and Ethnography (Pickwick Publications, 2018).

• Kock, Jos de, en Mirella Klomp, Doing Research in Practical Theology (Routledge, 2025).
• Saunders, M., Ph. Lewis en A. Thornhill. Methoden en technieken van onderzoek (Pearson Benelux, 2015).
• Sensing, Tim, Qualitative Research: A Multi-methods Approach to Projects for Doctor of Ministry Theses (Wipf & Stock, 2011).
• Verschuren, P.; Doorewaard, H., Het ontwerpen van een onderzoek (Boom Lemma, 2007 of nieuwer).
• Ward, Pete, en Knut Tveitereid, red. The Wiley Blackwell Companion to Theology and Qualitative Research (Wiley-Blackwell, 2022).