De student:  

kan karakteristieke filosofische inzichten en standpunten weergeven van de christelijke filosofie in de traditie van Dooyeweerd, Vollenhoven, Plantinga e.a. (ET 2,4) 

kan deze inzichten en standpunten verbinden met belangrijke filosofische thema’s of met actuele thema’s uit het eigen vakgebied en daarover een standpunt innemen (ET 2,4,5) 

kan reflecteren op de vraag naar de waarde en relevantie van deze christelijke filosofie voor eigen levens- en wereldbeschouwing (ET 4,8) 

Hoe verhouden geloof en wetenschap zich tot elkaar? Kunnen we het bestaan van God bewijzen? Hebben dieren rechten? Zijn mensen meer dan hun brein? Hoe ver mag de overheid doordringen in de persoonlijke leefsfeer van mensen? Kan een robot goede zorg verlenen? Dit zijn vragen waarover in de christelijke filosofie veel wordt nagedacht. We richten ons in de eerste plaats op denkers uit het protestantisme. Met name in de twintigste eeuw heeft het protestantse denken binnen de filosofie zich snel ontwikkeld, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. 

In de colleges worden aan de hand van (primaire) teksten enkele karakteristieke filosofische opvattingen en zienswijzen van het protestantse denken in de traditie van Dooyeweerd, Plantinga en Wolterstorff besproken en in verband gebracht met actuele filosofische thema’s en debatten. Ook worden verbanden gelegd met Joodse filosofie. Na een algemene introductie in de filosofie van Dooyeweerd wordt een aantal richtingen besproken waarin christelijke filosofie vruchtbaar is gemaakt: wijsgerige antropologie, sociale filosofie, cultuurfilosofie, reformed epistemology.  

Hoor-, instructie en werkcolleges; zelf- en literatuurstudie 

Naast het volgen van een basis traject van 140 uur (5 EC) is er de mogelijkheid voor een extra aanvullend traject van 70 uur (2,5 EC). 

5 of 7,5 EC 

Basis traject 5 EC [modulecode KV-CF5] 

Contacturen: hoor-, werkcolleges 30 uur 

Collegevoorbereiding: literatuur 30 uur 

Zelfstudie: literatuur 50 uur 

Aanvullend extra traject 2,5 EC; totaal 7,5 EC [modulecode KV-CF7] 

Zelfstudie: extra literatuurstudie in overleg met docent 55 uur (200 cat.1 à 400 cat.3 pagina’s) 

Schrijven essay:   

5 EC > 6 à 8 pagina’s (3000 à 4000 woorden) 30 uur;  

7,5 EC > 10 à 12 (5000 à 6000 woorden) 45 uur 

Het traject van 5 EC wordt getoetst met een essay van 6 à 8 pagina’s (3000 à 4000 woorden); het traject van 7,5 EC wordt getoetst met een essay van 10 à 12 (5000 à 6000 woorden). 

Opdracht voor het essay 

Schrijf een essay over een belangrijk filosofisch thema, of over een actueel onderwerp dat je eigen vakgebied raakt, en verbindt dat met karakteristieke inzichten en opvattingen uit de christelijke filosofie, zoals deze in de colleges aan bod zijn gekomen. Bouw je betoog op in dialoog met dat wat in de bijbehorende literatuur ter sprake wordt gebracht. Laat zien dat je zicht hebt op de breedte van de christelijke filosofie en kom tot een eigen positiebepaling waarbij je reflecteert op de waarde en relevantie van deze christelijke filosofie voor eigen levens- en wereldbeschouwing. Door in je essay een beredeneerde selectie van de behandelde stof en literatuur te verwerken toon je aan dat je de bijbehorende literatuur hebt bestudeerd met als richtlijn dat je in ieder geval gebruikmaakt van het boek van Verkerk, Glas en Sierksma-Agteres over de filosofie van Dooyeweerd en tenminste drie andere opgegeven teksten. Wanneer je het aanvullende traject met 2,5 EC extra volgt, dan dient ook de aanvullende literatuur in je essay te zijn verwerkt.   

Het essay heeft een omvang van 6 à 8 pagina’s (3000 à 4000 woorden) voor het traject van 5,0 EC of een omvang 10 à 12 (5000 à 6000 woorden) voor het traject van 7,5 EC. 

Let op: dit is een voorlopige lijst; er kunnen nog wat wijzigingen plaatsvinden, op Canvas verschijnt de definitieve lijst. 

Dooyeweerd, Herman, A New Critique of Theoretical Thought III, 184-186. Amsterdam/Philadelphia, 1957. [Tönnies conception of "Gemeinschaft" and "Gesellschaft."]  

Dooyeweerd, Herman. Vernieuwing en bezinning. Om het reformatorisch grondmotief, Zutphen, 1963 paragrafen 15, 16 en 17. 

Dooyeweerd, Herman. Vernieuwing en bezinning. Om het reformatorisch grondmotief, Zutphen, 1963 paragraaf 19. 

Geertsema, Henk. ‘Knowing within the context of creation’, Faith and Philosophy, 25(3), (2008): 237-260. 

Glas G., 2017 ‘On the existential core of professionalism in mental health care’ in Mental Health, Religion & Culture, 20:6, 536-543.  https://doi.org/10.1080/13674676.2017.1380122  

Glas, G., 2025 ‘AI, intelligence and agency. A Christian and philosophical perspective’ [werktitel, nog te verschijnen] 

Griffioen, S. en R. van Woudenberg. ‘Theorie van sociale gemeenschappen’, in: René van Woudenberg, Kennis en werkelijkheid. Tweede inleiding tot een christelijke filosofie, 236-266. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 1996. 

Guwy, France. 'Houd van je naaste, dat is wat je zelf bent. Gesprek met Emmanuel Levinas in 1985' in: France Guwy, De ander in ons. Emmanuel Levinas in gesprek; Een inleiding in zijn denken. Sun, Amsterdam, 2008, p. 58-69 en 74-77.   

Kuiper, Roel. Moreel kapitaal. De verbindingskracht van de samenleving, 134-177, 225-243. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn: 2009.  

Levinas, Emmanuel. ' Dialoog over het denken-aan-de-ander' in Levinas, Tussen ons. Essays over het denken-aan-de-ander. Ambo, Baarn 1994, p. 273-281. 

Alvin Plantinga, 1981. ‘Is Belief in God Properly Basic?’ in: Noûs, Vol. 15, No. 1, 41-51 

http://www.jstor.org/stable/2215239?origin=JSTOR-pdf  

Riessen, Renée van. Van zichzelf bevrijd. Levinas over transcendentie en nabijheid. Sjibbolet, Amsterdam 2019, p. 9-39.  

Verkerk, Glas & Sierksma-Agteres, 2025. De filosofie van Herman Dooyeweerd. Amsterdam University Press, Amsterdam. 

Wolterstorff, Nicholas. ‘Can scholarship and Christian conviction mix? Another look at the integration of faith and learning.’ In: Educating for shalom. Essays in Christian higher education, 172-198. Grand Rapids: Eerdmans Publishing, 2004. 

Woudenberg, René van. Een brug naar God. Kok Boekencentrum. Utrecht 2024, hoofdstuk 10 

Zwart, J. ‘Rechts- en staatsfilosofie’, in: René van Woudenberg, Kennis en werkelijkheid. Tweede inleiding tot een christelijke filosofie, 293-309. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 1996. 

Alston, William P. The Reliability of Sense Perception, Chapters 1 and 5. Ithaca: Cornell University Press, 1997. 

Duyndam, Joachim en Marcel Poorthuis, Emmanuel Levinas. Lemniscaat, Rotterdam, 2003. 

Glas, G. ‘De mens. Schets van een antropologie vanuit reformatorisch wijsgerig perspectief’, in: R. van Woudenberg, Kennis en werkelijkheid, 86-142. Buijten & Schipperheijn/Kok: Amsterdam/Kampen, 1996. 

Glas, G. ‘A normative practice approach to healthcare’, in M.J. de Vries & H. Jochemsen (Eds.). The Normative Nature of Social Practices and Ethics in Professional Environments. Hershey (USA) 2019: IGI Global, pp. 164-184. DOI: 10.4018/978-1-5225-8006-5.ch008 

Glas, G. ‘Roots of the normative practice approach. The philosophy of Herman Dooyeweerd’, in M.J. de Vries & H. Jochemsen (Eds.). The Normative Nature of Social Practices and Ethics in Professional Environments. Hershey (USA) 2019: IGI Global, pp. 15-30. DOI: 10.4018/978-1-5225-8006-5.ch002 

Glas, G. ‘The crisis in professionalism and the need for a normative approach’, in M.J. de Vries & H. Jochemsen (Eds.). The Normative Nature of Social Practices and Ethics in Professional Environments. Hershey (USA), 2019: IGI Global, pp. 1-14. DOI: 10.4018/978-1-5225-8006-5.ch001 

Goudzwaard, Bob, Mark Vander Vennen, David van Heemst, Jet Weigand-Timmer. Wegen van hoop in tijden van crisis. Armoede, milieubederf, onveiligheid, financiële malaise, 39-57. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 2009. 

Hengstmengel Bas. Denken met het hart. Christelijke filosofie in de traditie van Augustinus en Calvijn, 141-163. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 2015. 

Klapwijk, Jacob. ‘Creation belief and the paradigm of emergent evolution’. Philosophia Reformata 76, (2011): 11-31.  

Kuyper, Abraham. Het calvinisme. Zes Stonelezingen, lezing III.  Amsterdam, 1999.  

Levinas, Emmanuel, Totaliteit en Oneindigheid; Essay over de exterioriteit. Vertaling Theo de Boer en Chris Bremmers. Boom, Amsterdam 2012. 

Plantinga, Alvin. Warranted Christian Belief, Chapters 6 and 7. Oxford: Oxford University Press, 2000.  

Riessen, Renée van, Van zichzelf bevrijd. Levinas over transcendentie en nabijheid. Sjibbolet, Amsterdam 2019.  

Schuurman, Egbert. ‘The technological culture between the times.’ In: S. Griffioen, B.M. Balk (eds), Christian Philosophy at the close of the twentieth century. Assessment and Perspective, 185-200. Kampen: Kok, 1995. 

Stafleu, M.D. ‘Being Human in the Cosmos’. Philosophia Reformata 56 (1991) 101-131 

Stoep, Jan van der. Christelijke filosofie en morele orde, 5-18. Oratie TU Kampen|Utrecht, 2022. 

Wolters, Albert M. ‘On the idea of worldview and its relation to philosophy.’ In: P. Marshall, S. Griffioen,  

R.J. Mouw (eds), Stained Glass. Worldviews and social science. 1983. Lanham: University Press of America, p. 14-25.  

Woudenberg, René van. 'Herman Dooyeweerd’. In: Kritisch denkerslexicon. 5-11. Alphen aan den Rijn: Samsom, 1992. 

Woudenberg, René van. Gelovend denken. Inleiding tot een christelijke filosofie. Amsterdam, 1992. 

Woudenberg, René van en Bart Cusveller (red.) Alvin Plantinga, een inleiding in zijn denken. Boekencentrum, 1997. 

Woudenberg, René van. ‘An Epistemological Criticism of Scientism’, in Rik Peels, Jeroen de Ridder & René van Woudenberg (eds.). Scientism, Problems and Prospects, chapter 7. Oxford: Oxford University Press, 2018.