2026/27
← Terug KV-ME – Medische Ethiek
Studiegids 2026/27
KV-ME
Medische Ethiek
PeriodeA
DocentGroenewoud, Stef
OpleidingBachelor minoren en keuzevakken
2 Leerdoelen

De student:

  • kan de christelijk-medische ethiek in een historisch kader plaatsen;
  • kan uitleggen wat de rol is van empirische kennis in de ethiek;
  • kan beschrijven welke actuele ethische vraagstukken in de gezondheidszorg een rol spelen (zoals rondom sterven, rechtvaardigheid, genderdysforie, mensverbetering);
  • kan de functie van moreel beraad in ethische handelen uitleggen;
  • kan de aanpak van een moreel beraad (stellen morele vraag en systematische ontleding daarvan in argumenten incl. afweging daarvan) toepassen op een (zelfgekozen) moreel vraagstuk;
  • kan zijn theologisch-ethisch standpunt of opinie ten aanzien van een bepaald vraagstuk beschrijven.
3 Vakinhoud

Studenten krijgen via deze cursus inzicht in en begrip van een (selectie van een) aantal theoretisch-ethisch en toegepast ethische onderwerpen, zoals:

inleiding tot de ethiek van de zorg, christelijke medische ethiek in historisch perspectief

menselijke waardigheid en waardig sterven

de rol van empirische kennis in de ethiek

rechtvaardigheidsvraagstukken en keuzes in de zorg

moreel beraad

vraagstukken rondom genderdysforie

de gezondheidszorg als normatieve praktijk 

mensverbetering / human enhancement.

Onderwerpen worden deels in overleg met de studenten gekozen op basis van hun wensen / behoeften.

4 Werkvormen

Het betreft zes colleges op de maandagavond in Utrecht (19:30u-21:15u)

Studielast: 2,5 ec = 70 uren

Contacturen: 12u (6x2 college uren) Collegevoorbereiding: 12u

Zelfstudie en essay: 46u

6 Toetsing

Een essay waarin de student beargumenteerd tot de beantwoording komt van een morele vraag bij een medisch-ethisch onderwerp. max 3500 woorden. Halverwege de cursus levert de student een concept aan. Toetsing hiervan is formatief (feedback ter lering en verbetering). De eindversie van het essay wordt beoordeeld met een cijfer (rubric wordt aan het begin van de collegeserie gedeeld met student) en moet tenminste voldoende zijn.

7 Literatuur

Ten Have, H. e.a., Leerboek Medische Ethiek. Houten : Bohn Stafleu van Loghum, 2013. Hfd 3 en Hfd 4 (p. 47-67 en 75 t/m 100).

Jochemsen, H. en G. Glas, Verantwoord Medisch Handelen. Proeve van een christelijke medische ethiek. Amsterdam : Buijten & Schipperheijn, 1997. Hfd 1 en Hfd 2 (p. 13 t/m 63).

Jochemsen, H., R. Kuiper en B de Muynck, Een theorie over praktijken. Normatief praktijkmodel voor zorg, sociaal werk en onderwijs. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn Motief, 2006, p. 7-36.

Jochemsen, H. ‘Patiëntgestuurde of professiegestuurde zorg.’ Zorgmanagement 2005; 2: 8-13.

Teeuw, A. ‘Zinvol, dus verantwoord?’ In T.A. Boer red, Schepper naast God? Theologie, bio-ethiek en pluralisme. Van Gorcum, 2004 (p. 270-282).

Ten Have, H. e.a., Leerboek Medische Ethiek. Houten : Bohn Stafleu van Loghum, 2013. Hfd 6 (p. 123-164).

Hoedemaekers, R. and W. Dekkers (2003). "Justice and solidarity in priority setting in health care." Health Care Anal 11(4): 325-343.

Verbrugge, A., G. Buijs en J. van Baardewijk. 2018. Baant de vrije markt de weg naar het goede leven? Sociale Vraagstukken. 25 december 2018:

Bolt, I., ‘Het stappenplan: een structuur voor ethische reflectie en discussie.’ in: L.L.E. Bolt, M.F. Verweij & JJM van Delden red) Ethiek in praktijk, 7e druk Assen: Uitgeverij Van Gorcum, 2011, p. 17-32.

Scheer, v. d. L., ‘Hermeneutische benadering: op zoek naar verborgen betekenissen.’ In H. A. M. Manschot, H. van Dartel, & J. N. G. M. Dartel (Eds.), In gesprek over goede zorg: overlegmethoden voor ethiek in de praktijk (p. 153-174). Amsterdam: Boom 2003.

Groenewoud, A. S. & T. A. Boer (2022). "Ethiek en Empirie. Een kritisch ethische, gedeeltelijk onthechte interpretatie van ervaringen van nabestaanden van patiënten die euthanasie kregen." Radix 48(3): 156-167.

Kruijf, G., de, Waakzaam en Nuchter. Over Christelijke Ethiek in Een Democratie, Baarn: Ten Have, 1994, p. 178-208.

Jochemsen ,H en E. Garcia, ‘Wijsgerig-antropologische overwegingen bij het levensbegin’, in: T.A Boer e.z. (red). Geboren, niet gemaakt. Amsterdam: Buijten en Schipperheijn 2020, Hfd 9. p. 171-189.

Jochemsen, H en B.J. Heusinkveld, ‘Lang zullen ze leven in utopia’, in: T.A Boer e.z. (red). Geboren, niet gemaakt. Amsterdam: Buijten en Schipperheijn 2020, hfd 11 p. 213-229.

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Medische Ethiek KV-ME Cijfer 1 5.5
Totaal gewicht: 1 ✓