2026/27
← Terug MI-TKS1
Studiegids 2026/27
MI-TKS1
Moderniteit en christelijk denken
PeriodeA
DocentKuiper, Roel
Ingangseis

Propedeuse HBO of WO behaald.

Leerdoelen

De student: 

1.      kan grote vragen en actuele trends duiden in cultuur en wetenschap, samenhangend met het verschijnsel ‘moderniteit’ en de vraag naar zingeving (ET 3); 

2.      kan vanuit een christelijk-theologisch en filosofisch kader centrale begrippen en basisinzichten benoemen en op de thematiek toepassen en evalueren (ET 3); 

3.      kan inhoudelijk deelnemen aan een gefundeerde dialoog over deze vragen en trends en  vanuit christelijk perspectief een standpunt innemen (ET 1,5);  

Vakinhoud

Sinds de Verlichting ontwikkelt zich in de westerse samenlevingen een nieuwe levens- en wereldbeschouwing. Uitgaande van menselijke autonomie ontstaat een werkelijkheidsvisie die zich richt op beheersing van de wereld door wetenschap en techniek, vooruitgangsoptimisme en geloof in menselijke rationaliteit: de moderniteit. Er is echter ook een keerzijde: de door de mens ingerichte en beheerste wereld blijkt niet in alle opzichten heilzaam, maar ook zelfdestructief en in toenemende mate vervreemdend. Het is moeilijk de als gesloten ervaren werkelijkheid te verbinden met geloof, humaniteit en zin. In de laatmoderniteit wordt daarom de vraag naar zin gesteld vanuit ervaringen van crisis en vervreemding. Hoe wordt dit gearticuleerd, hoe raakt dit ook het christelijk denken en hoe kan het christelijk denken antwoorden en zich vernieuwen in een laat-moderne context?   

In deze colleges wordt de verbinding gemaakt tussen de disciplines filosofie en theologie en vormen centrale vragen in de hedendaagse samenleving de rode draad. Er zijn twee lijnen. De eerste lijn toont de aard en paradox van de moderniteit als denkrichting in verschijnselen als  beheersingsdenken, secularisatie,  en crisisbewustzijn. De tweede lijn laat zien hoe het christelijk denken zich in antwoord op de moderniteit in de laatste twee eeuwen heeft ontwikkeld en tot groter zelfbewustzijn is gekomen. In beide lijnen gaat het om grote persoonlijke, maatschappelijke en culturele thema’s: individualisering, integratie en desintegratie, waarheid en wetenschap, ecologie, geschiedenis, hoop en toekomstverwachting.  

Werkvormen

Hoorcolleges, werkcolleges, presentaties, dialoog, groepsopdrachten, zelfstudie. Studenten houden leesverslagen bij en maken thuis opdrachten.  

Studielast

Contacturen: 18u 

Zelfstudie, collegevoorbereiding en praktijkinteractie: 243(?) 

De lijst met verplichte literatuur is uitgangspunt. De docent kan tijdens de colleges ook andere korte leesfragmenten ter bestudering opgeven.  

Toetsing

Leesverslag (cijfer), presentatie (cijfer), een afsluitend essay (cijfer). Elk onderdeel moet voldoende zijn. Het gemiddelde cijfer van de verschillende onderdelen vormen het eindcijfer van de module. 

Literatuur

Eerste lijn 

Pag. 

Cat. 

U. 

Hartmut Rosa, Onbeschikbaarheid (Amsterdam: Boom, 2023) 

140 

 

18 

Charles Taylor, Een seculiere tijd (Rotterdam: Lemniscaat, 2007). 

40 

 

Kuiper, Roel. De wereld liefhebben. Over ecologische paniek en politieke ethiek (Amsterdam: Buijten en Schipperheijn, 2020).  

50 

 

De Wachter, Dirk. De Wereld Van De Wachter (Leuven: Lannoo Campus, 2016) 

85 

 

12 

Tweede lijn 

 

 

 

Norman Wirzba, This Sacred Life. Humanity’s Place in a wounded world (Cambridge: Cambridge University Press, 2021) 

40 

 

7 

G. Groen van Prinsterer, Ongeloof en Revolutie (Amsterdam: Buijten en Schipperheijn, 2026) 

50 

 

Maarten Verkerk, Gerrit Glas en Suzan Sierksma-Ageteres, De filosofie van Herman Dooyeweerd. Hoopvol, actueel en praktisch (AUP, 2025). 

Nicholas Wolterstorff, ‘A Reformed Understanding of Scholarship’, in: Matthew Kaemingk, Reformed Public Theology (Grand Rapids: baker Academic, 2021), 226-236. 

50 

 

 

10 

 

10 

 

 

3 

Paul van Geest e.a., De onvolkomenheid van de mens & het streven naar perfectie (Amsterdam: Boom, 2019), 23-57 

25 

 

Sacks, Jonathan, Leven met verschil. Menswaardige verscheidenheid in een tijd van botsende culturen (Zoetermeer: Meinema, 2005). 

50 

 

Totaal 

850 

 

85 

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Leesverslagen MI-TKS1A Cijfer 2/5 5.5
Presentatie MI-TKS1B Cijfer 1/5 5.5
Essay MI-TKS1C Cijfer 2/5 5.5
Totaal gewicht: 1 ✓