2026/27
← Terug BT-KG1D.2
Studiegids 2026/27
BT-KG1D.2
Kerkgeschiedenis 1: Vroege kerk t/m 17e eeuw
PeriodeD
DocentKlok, Jan
OpleidingenBachelor 1, Bachelor minoren en keuzevakken
Ingangseis

Geen 

Leerdoelen

De student: 

1.      kan de eigen aard en hermeneutische rol van de kerkgeschiedenis in het geheel van de theologie omschrijven (ET 1,3,5,6); 

2.      kan basale academische vaardigheden van de kerkhistorische studie demonstreren (ET 1,5,6,10); 

3.      kan de periodisering van de algemene Westerse kerkgeschiedenis en de specifiek Nederlandse kerkgeschiedenis weergeven en kan (een aantal behandelde) figuren, kernteksten en bewegingen daarin plaatsen (ET 3); 

4.      kan kerkhistorische bronnen – teksten en materiële cultuur –  in context lezen, interpreteren en kritisch benaderen (ET 5,6); 

5.      kan kennis van de kerkgeschiedenis inzetten voor het oecumenische gesprek tussen de confessionele tradities in het spanningsveld van de huidige kerkelijke ontmoeting (ET 2,7,9); 

6.      kan met besef van kerkhistorische achtergronden een verbindend verhaal weergeven om de eigen maatschappelijke en kerkelijke positie in het heden te verhelderen (ET 2,7,8,9). 

Vakinhoud

De precieze vakinhoud is door omstandigheden nog onderhevig aan veranderingen.
Nieuwe informatie wordt tijdig door de docent verstrekt.

De cursus biedt een overzicht van de algemene en Nederlandse kerkgeschiedenis t/m 17e eeuw: 

·        Vroege kerk: ontwikkeling van vroomheid binnen sociale en religieuze context en de Bijbelexegese; 

·        Middeleeuwen: ontwikkeling van kloosterbewegingen en de universiteiten en laatmiddeleeuwse vroomheid; 

·        Martin Luther en de ontwikkeling van zijn theologie tegen de achtergrond van zijn (laat)middeleeuwse wortels; 

·        Wittenberg en het ontstaan van lutherse universiteiten; 

·        Kernmomenten en kernthema’s uit Luthers theologie ; 

·        Johannes Calvijn en de ontwikkeling van het gereformeerd protestantisme in Europa en speciaal in de vorming van de publieke kerk in de Nederlanden tot de nationale synode Dordrecht; 

·        Ontstaan van het lutheranisme in de Nederlanden; pragmatische tolerantie in de multireligieuze samenleving. 

Gekozen is voor een verdiepende focus in plaats van een volledige weergave van alle perioden en stromingen. 

 

Werkvormen

Hoorcollege, close text reading, zelfstudie, literatuurstudie, excursies 

Studielast

Contacturen: 6 x 6u (twee colleges per week) = 36 uur 
Collegevoorbereiding: 12 uur literatuurstudie, opdrachten  

Zelfstudie: 90 uur literatuurstudie  

Open boek tentamen: 2 uur 

Toetsing

Open boek tentamen (80%); participatiecijfer (20%). Het gewogen gemiddelde moet voldoende zijn. 

Participatiecijfer 

1. Voor de colleges is aanwezigheid en participatie verplicht. Het is toegestaan twee colleges te missen; verzuim s.v.p. vooraf melden bij de docent/e. 
2. Het participatiecijfer bestaat uit twee gelijk gewogen delen: 

    a. voldoen aan de aanwezigheidsplicht (50% van het participatiecijfer) 

    b. een collegeopdracht; zie Canvas (50% van het participatiecijfer). 

3. Wordt aan de aanwezigheidsplicht (a) voldaan, dan geldt daarvoor het cijfer van de college-opdracht (b). Wordt niet aan de aanwezigheidsplicht voldaan, dan wordt onderdeel a met een 1 beoordeeld.  

4. Mocht zich een dringende reden voordoen om af te wijken van de aanwezigheidseis, dan kan de student zich richten tot de Examencommissie 

Literatuur

N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent aangegeven 

 

Pag. 

Cat 

U. 

Edwards, Perry. Introduction to Early Church History. The First 500 Years. Eugene, Oregon: Wipf & Stock, 2023, hfd. 3-10; 15. 

125 

1-2 

23 

“Het martelaarschap van Polycarpus.” in Martelaren van de Oude Kerk. Bewaarde documenten van de christenvervolging tot circa 300 na Christus, redactie J.N. Bremmer en J. den Boeft. Kampen: Kok, 1988, 15-26 

11 

Benedictus van Nursia, Regel. Richtsnoer voor monastiek leven. Budel: Damon, 2014, 61-78 

17 

2,5 

Köpf, Ulrich. “Einleitung: Theologie im Mittelalter.” In Theologen des Mittelalters, redactie Ulrich Köpf. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 2002, 9-42 

33 

11 

Bernardus van Clairvaux. Ommekeer. De omvormende kracht van Gods woord. Budel: Damon, 2009, 59-69  

10 

1,5 

Bonaventura. Volmaakt leven. Budel: Damon, 2011, 23-37 

14 

Marnef, Guido. “The Changing Face of Calvinism in Antwerp.” In Calvinism in Europe 1540-1620, redactie A. Pettegree, A. Duke en G. Lewis. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, 143-159 

16 

2 

3 

Calvin. “Drie brieven aan de gevangenen van Lyon (1552).” In Calvijn verzameld 2. Utrecht: KokBoekencentrum, 2019, 1146-1156 

10 

Klok, Jan C. “De Vrai Portraits of Icones van Beza.” In Théodore de Bèze: zijn leven en werk, redactie W. Balke, J.C. Klok en W. van 't Spijker. Kampen: Kok, 2012, 425-427 

0,5 

Adams, Alison. “Beza’s Emblemen uit zijn Icones van 1580.” In: Théodore de Bèze: zijn leven en werk, redactie W. Balke, J.C. Klok en W. van 't Spijker. Kampen: Kok, 2012, 428-430 

0,5 

Beza, Theodorus. Emblemata. Dordrecht: Van den Tol, z.j. [1980] 

  

1,5 

Pettegree, Andrew. “Coming to Terms with Victory: the Upbuilding of a Calvinist Church in Holland.” In Calvinism in Europe 1540-1620, redactie A. Pettegree, A. Duke en G. Lewis. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, 160-180 

20 

2 

4 

Hiebsch, S. en Wijngaarden, M.L. van (red.), Luther: zijn leven, zijn werk (Utrecht: Kok. 2017 ³), hfd. 1-5, p. 27-180 

153 

21 

Köpf, U., Martin Luther. Der Reformator und sein Werk (Stuttgart: Reclam, 2015) p. 1-29; p. 37-48 

40 

12 

Hiebsch, S., Luther voor Leken (Hilversum: Vuurbaak, 2018), hfd. 7, p. 91-106; hfd. 8, p. 107-122 

31 

1 

4,5 

Martin Luther, Vorrede zum ersten Band der Wittenberger Ausgabe der deutschen Schriften, WA 50,654-661 (1539) 

 7 

3 

4 

Hiebsch, S., "The Coming of Age of the Lutheran Congregation in Early Modern Amsterdam," Journal of Early Modern Christianity 3, no.1 (2016): 1-29 

29 

2 

6 

Inauguratiepreek Oude Lutherse Kerk Amsterdam, gehouden door Casparus Pfeiffer in 1633, gepubliceerd in 1644; transcriptie van een fragment 

3,5 

1-2 

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Open-boek tentamen BT-KG1D.2A Cijfer 4/5 1.0
Participatie-Opdracht BT-KG1D.2B Cijfer 1/5 1.0
Totaal gewicht: 1 ✓