2026/27
← Terug MAKG1.1
Studiegids 2026/27
MAKG1.1
(Laat)middeleeuwse en voor-reformatorische kernteksten
PeriodeA
DocentKlok, Jan
OpleidingMaster Kerkgeschiedenis
Ingangseis

Geen

Leerdoelen

De student kan: 

1.      de betekenis van de in de module behandelde auteurs plaatsen in het complexe geheel van de (kerk)geschiedenis van de middeleeuwen en de Reformatie (ET 1,2,6); 

2.      op een methodologisch verantwoorde manier zelfstandig bronteksten van verschillende genres in close tekst reading lezen en interpreteren (ET 2,3,4); 

3.      de context van deze bronteksten uitleggen en kan deze context verdisconteren in haar/zijn interpretatie (ET 3,4); 

4.      de opgedane kennis over (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven toepassen in de thematische papers over de behandelde auteurs en hun teksten (ET 4,5,7); 

5.      de opgedane kennis van de besproken auteurs en hun werken vruchtbaar maken voor de hedendaagse theologische discussies in de diverse kerken, voor de oecumenische dialoog en voor gesprekken over maatschappelijk relevante kwesties (ET 1,2,6,7). 

Vakinhoud

Deze cursus laat een aantal auteurs aan het woord die in de (late) Middeleeuwen aan de vooravond van de reformatie een belangrijke rol spelen: Bernardus van Clairvaux (1090-1153), Bonaventura van Bagnoregio (1217/21-1274), Catharina van Siena (1347-1380), Johannes Brugman (c.1400-1473) en Erasmus van Rotterdam (c.1466-1536). De late middeleeuwen worden veelal gezien als een periode van verval, aan de hand van deze teksten wordt duidelijk dat er juist ook sprake was van bloei met name wat betreft vroomheid en bijbelstudie. Bernardus en Bonaventura stammen weliswaar uit de Hoge Middeleeuwen, maar hun invloed strekt zich elk op eigen wijze uit tot in de vroegmoderne tijd. Hun geschriften werden veelvuldig gelezen en overgeleverd, met name de teksten die gericht zijn op de ontwikkeling van de religiositeit. Juist ook vrouwen speelden een belangrijke rol in het religieuze leven van de Middeleeuwen, aan de hand van Catharina van Siena gaan wij dit spoor na. Brugman en Erasmus staan beide voor een belangrijk deel in de traditie van de devotio moderna en droegen elk op eigen wijze bij aan de hernieuwde oriëntatie op de bijbel.  

 

De gekozen bronteksten worden als primaire literatuur in close text reading centraal gesteld. De cursus wil de student uitdagen om op basis van bronnenstudie tot een eigen interpretatie te komen. De secundaire literatuur heeft een voor de bronteksten ondersteunende functie.  

In de bespreking van de bronteksten wordt de verbinding gezocht tussen de betekenis in hun eigen context en de hedendaagse relevantie.  

 

Naast de kernteksten van deze theologen wordt in deze cursus aandacht besteed aan (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven.  

 

Werkvormen

Werkcolleges, gezamenlijke close text reading en bespreking van bronteksten, bespreking van (kerk)historische methodes 

Studielast

Contacturen: 12 (6x2u) 
Collegevoorbereiding: 36u  

Papers: 5 x 8u  

Zelfstudie: 80u 

Toetsing

Vijf papers (elk 16 %), participatiecijfer (20%) 

Literatuur

N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent aangegeven 

 

Pag. 

Cat. 

U. 

Violet Soen, Geschiedenis is een werkwoord (Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2021), 33-142. 

109 

14 

Bernardus van Clairvaux, “Sententiae III, 89,” In Bernardus van Clairvaux, Sämtliche Werke IV (Innsbruck: Tyrolia-Verlag, 1993), 526-535. 

Bonaventura, “Das Geheimnis des Leidens,” In Bonaventura, Baum des Lebens. Geistliche Betrachtungen, übersetzung Marianne Schlosser (Sankt Ottilien: EOS-Verlag, 2012), 47-70. 

23 

Catherine of Siena, The Dialogue, translation Suzanne Noffke OP (New York: Paulist Press, 1980), 28-47  

19 

Jan Brugman, “Sermo 13,” In Jan Brugman. Verspreide sermoenen, ed. A. Van Dijk (Antwerpen: de Nederlandsche Boekhandel, 1948), 118-129. 

Erasmus van Rotterdam, “Brief 1381,” In De correspondentie van Desiderius Erasmus, vertaald door Frans Slits (Rotterdam: Ad Donker, 2012), 56-69. 

13 

Volker Leppin, Geschichte des mittelalterlichen Christentums (Tübingen: Mohr, 2012). 

442 

63 

Nico Lettinck, Praten als Brugman. De wereld van een Nederlandse volksprediker aan het einde van de Middeleeuwen (Hilversum: Verloren, 1999), 7-51. 

44 

Greta Kroeker, “Theological and Humanistic Legacies of Erasmus in the Age of Reform,” in Basel 1516: Erasmus’ Edition of the New Testament, ed. Martin Wallraff, Silvina Seidel Menchi, Kaspar von Greyerz (Tübingen: Mohr, 2016), 255-266. 

11 

3 

4 

Christine Christ-von Wedel, “Die Nachwirkung des Neuen Testaments von Erasmus in den reformatorischen Kirchen,” in Basel 1516: Erasmus’ Edition of the New Testament, ed. Martin Wallraff, Silvina Seidel Menchi, Kaspar von Greyerz (Tübingen: Mohr, 2016), 291-310. 

19 

3 

6 

Totaal 

 

 

111 

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Paper 1 MAKG1.1A Cijfer 0,16 5.5
Paper 2 MAKG1.1B Cijfer 0,16 5.5
Paper 3 MAKG1.1C Cijfer 0,16 5.5
Paper 4 MAKG1.1D Cijfer 0,16 5.5
Paper 5 MAKG1.1E Cijfer 0,16 5.5
Participatie MAKG1.1F Cijfer 1/5 5.5
Totaal gewicht: 1 ✓