Online Studiegidsen
2026/27
Online Studiegidsen
2026/27
De student:
1. kan de ontwikkeling weergeven van het lutheranisme in de Nederlanden en de plaats van de lutheranen als minderheid in het religieuze landschap (ET 1,3,4).
2. kan de theologische conflicten uitleggen tussen de lutheranen en de publieke Gereformeerde Kerk (ET 1,2,4).
3. kan de migratiestromen weergeven naar de Republiek in de 17e eeuw, met name uit Scandinavië en Duitsland, en hun betekenis voor de ontwikkeling van de lutherse gemeenten (ET 1,4).
4. kan verklaren hoe pragmatische tolerantie in de Republiek functioneerde en waarom de lutheranen en de joden in Amsterdam de meest succesvolle religieuze minderheden waren (ET 1,4,5,6).
5. kan op een methodologisch verantwoorde manier zelfstandig bronnen (teksten van verschillende genres en materiële cultuur/religieus erfgoed) uit de besproken periode analyseren en interpreteren (ET 2,3,4).
6. weet de opgedane kennis over de geschiedenis van het Nederlandse lutheranisme in de 16e en 17e eeuw en de multireligieuze samenleving in de Republiek vruchtbaar te maken voor de hedendaagse theologische discussies in de diverse kerken, voor de oecumenische dialoog en voor gesprekken over maatschappelijk relevante kwesties (ET 1,2,6,7).
Deze cursus laat zien hoe het lutheranisme vanuit Wittenberg naar de Nederlanden is gekomen en hoe in de 16e en 17e eeuw Nederlandse lutherse gemeenten ontstonden. Er wordt aandacht besteed aan het multireligieuze landschap in de Nederlanden en aan de wijze waarop pragmatische tolerantie in de Republiek functioneerde. Zo kan duidelijk worden hoe de lutheranen als religieuze minderheid leefden en hun eigen confessionele identiteit ontwikkelden: aan de ene kant tegenover de publieke Gereformeerde Kerk en aan de andere kant tussen andere religieuze minderheden zoals de joden. Prof dr. Bart Wallet zal de positie van de joden in een gastcollege belichten.
Het ontwikkelingsproces van het Nederlandse lutheranisme is in hoge mate beïnvloed door de migratie-stromen uit Duitsland en met name ook uit Scandinavië, landen waar het lutheranisme dominant was. Gastdocent prof. dr. Otfried Czaika zal in een van de colleges nader ingaan op het reformatieproces in de Scandinavische landen.
Hoorcolleges, werkcolleges, gezamenlijk lezen, bekijken, analyseren en interpreteren van bronnen (teksten van verschillende genres en materiële cultuur/religieus erfgoed).
Excursie naar plaatsen van luthers erfgoed in Utrecht.
Contacturen: 12u (6x2)
Collegevoorbereiding: 15u (6x2,5)
Excursie: 8u (incl. reistijd)
Paper: 30u
Open boek tentamen: 2u
Zelfstudie: 101u
Open boek tentamen (40%), paper (40%), participatie (20%).
N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent
aangegeven
|
|
Pag. |
Cat. |
U. |
|
Sabine Hiebsch, Luther voor Leken, (Utrecht: Vuurbaak, 2018), 107-122 |
15 |
1 |
2 |
|
K.G. van Manen (ed.), Lutheranen in de Lage Landen. Geschiedenis van een godsdienstige minderheid, (Zoetermeer: Boekencentrum, 2011), 47-189 |
142 |
1 |
20,5 |
|
Sabine Hiebsch, "The Coming of Age of the Lutheran Congregation in Early Modern Amsterdam," Journal of Early Modern Christianity 3, no. 1 (2016): 1-29 |
29 |
1 |
4 |
|
Sabine Hiebsch, "Tastbaar geloof: Avondmaalsloodjes in Nederlandse lutherse gemeenten," in Van Pakhuis tot Preekhuis. 425 jaar Lutherse Gemeente in Amsterdam (1588-2013), ed. Sabine Hiebsch/Martin L. van Wijngaarden (Zoetermeer: Boekencentrum, 2013), 87-107 |
20 |
1 |
3 |
|
Sabine Hiebsch, “Are the Netherlands a Nordic country? Reflections on understanding the Lutheran tradition in the Netherlands,” Nordlit 43 (2019): 68-86 |
19 |
2 |
4 |
|
Sabine Hiebsch, “Martin Luther as Lieu de Mémoire in Early Modern Dutch Lutheranism,” in Were we ever Protestants? Essays in Honour of Tarald Rasmussen, ed. Sivert Angel, Hallgeir Elstad, Eivor Andersen Oftestad (Berlin: De Gruyter, 2019), 197-218 |
22 |
2 |
4,5 |
|
Joke Spaans, "Tolerantie tegen wil en dank?," in Vormen van verdraagzaamheid. Religieuze (in)tolerantie in de Gouden Eeuw, ed. Xander van Eck en Ruud Priem (Zwolle: WBooks, 2013), 15-25 |
10 |
1 |
1,5 |
|
Peter van Rooden, "Jews and Religious Toleration in the Dutch Republic," in Calvinism and religious toleration in the Dutch Golden Age, ed. Ronny Po-Chia Hsia/Henk van Nierop (Cambridge: Cambridge University Press, 2002), 132-148 |
16 |
2 |
3,5 |
|
Jesse Spohnholz, "Confessional Coexistence in the Early Modern Low Countries," in A Companion to Multiconfessionalism in the Early Modern World, ed. Thomas Max Safely (Leiden: Brill, 2011), 47-74 |
27 |
2 |
5,5 |
|
Daniel M. Swetschinski, Reluctant Cosmopolitans. The Portuguese Jews of Seventeenth Century Amsterdam (Oxford-Portland: The Littman Library of Jewish Civilization, 2004), 165-224 |
60 |
2 |
12 |
|
Simo Heininen, Otfried Czaika, Wittenberg Influences on the Reformation in Scandinavia, (European History Online: 2012), http://ieg-ego.eu/en/threads/crossroads/religious-and-confessional-spaces/simo-heininen-otfried-czaika-wittenberg-influences-on-the-reformation-in-scandinavia/?searchterm=otfried%20czaika&set_language=en |
20 |
2 |
4 |
|
Bronnen uit de 16e en 17e eeuw zoals preken, instructies, pamfletten (worden t.z.t. digitaal beschikbaar gesteld) |
|
3 |
15 |
|
Totaal |
|
|
79,5 |
|
|
|||
| Naam | Code | Beoordeling | Gewicht | Vakbodem |
|---|---|---|---|---|
| Open-boek tentamen | MAKG5.1A | Cijfer | 2/5 | 5.5 |
| Paper | MAKG5.1B | Cijfer | 2/5 | 5.5 |
| Participatie | MAKG5.1C | Cijfer | 1/5 | 5.5 |