2026/27
← Terug MAKG2.1
Studiegids 2026/27
MAKG2.1
Reformatoren aan het woord: kernteksten uit de Reformatie
PeriodeA
DocentKlok, Jan
OpleidingMaster Kerkgeschiedenis
Ingangseis

Geen

Leerdoelen

De student kan: 

  1. de betekenis van de in de module behandelde reformatorische auteurs plaatsen in het complexe geheel van de Reformatie en haar receptie (ET 1,2,6); 
  1. op een methodologisch verantwoorde manier zelfstandig bronteksten van verschillende genres in close tekst reading lezen en interpreteren (ET 2,3,4); 
  1. de context van deze bronteksten uitleggen en kan deze context verdisconteren in haar/zijn interpretatie (ET 3,4); 
  1. de opgedane kennis over (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven toepassen in de thematische papers over de behandelde auteurs en hun teksten (ET 4,5,7); 
  1. de opgedane kennis van de besproken reformatorische auteurs en hun werken vruchtbaar maken voor de hedendaagse theologische discussies in de diverse kerken, voor de oecumenische dialoog en voor gesprekken over maatschappelijk relevante kwesties (ET 1,2,6,7). 
Vakinhoud

Deze cursus laat een aantal reformatoren aan het woord: Martin Luther (1483-1546), Katharina Schütz-Zell (1497/98-1562) [colleges 1-3;], Huldrych Zwingli (1484-1531), Johannes Calvijn (1509-1564) en Pierre Viret (1511-1571) [colleges 4-6; voor deeltijd periode B]. Daarmee wordt de periode van de protestantse reformaties bewust breder getrokken dan Luther en Calvijn. Zij werden wel grondlegger van nieuwe kerkgenootschappen, en in Luthers geval ook naamgever, maar zij waren niet de enigen. Zwingli staat voor een eigen ontwikkelingslijn in de reformatie en drukte een belangrijk stempel op het verloop hiervan in het Duitstalige deel van Zwitserland en oefende via zijn netwerken veel invloed uit. Schütz-Zell koos als theologisch goed geïnformeerde en geïnteresseerde vrouw een actieve rol naast haar man, de Straatsburgse predikant Matthias Zell. Met haar publicaties droeg zij in en vanuit Straatsburg bij aan een reformatorisch netwerk. Viret staat aan de wortel van de reformatie in het Franstalige deel van Zwitserland. In de jaren voor Calvijn in Genève zijn werk begon om de reformatie vorm te geven, had Viret al veel bijgedragen aan de reformatorische prediking en vorming in het Zuidwestelijk deel van Zwitserland. 

 

De gekozen bronteksten worden als primaire literatuur in close text reading centraal gesteld. De cursus wil de student/e uitdagen om op basis van bronnenstudie tot een eigen interpretatie te komen. De secundaire literatuur heeft een voor de bronteksten ondersteunende functie.  

In de bespreking van de bronteksten wordt de verbinding gezocht tussen de betekenis in hun eigen context en de hedendaagse relevantie.  

Naast de kernteksten van deze reformatoren wordt in deze cursus aandacht besteed aan (kerk)historische methodes en theoretische perspectieven.  

Werkvormen

Werkcolleges, gezamenlijke close text reading en bespreking van bronteksten, bespreking van (kerk)historische methodes 

Studielast

(6 EC= 2 x 3 EC) 

Contacturen: 12 (6x2u) 
Collegevoorbereiding: 36 uur 

Papers: 2 x 30u  

Zelfstudie: 60 uur  

Toetsing

Twee papers (beide 40%), participatiecijfer (20%) 

Literatuur

N.B.: Veranderingen in de literatuur worden voor aanvang van de cursus door de docent aangegeven 

Colleges 1-3;  

Pag. 

Cat. 

U. 

Martin Luther, Ein Brief an die Christen im Niederland, WA 12,77-80 (1523) 

1,5 

Martin Luther, Eyn klein unterricht was man ynn den Euangelijs suchen und gewartten soll, WA 10I/1, 7-18 (Winterpostille 1522) 

13 

Martin Luther, WABR III,405-406 (brief aan Katharina Schütz-Zell, 17.12.1524; nr. 808) 

2 

3 

0,5 

Martin Luther WABR VI,26-27 (brief aan Katharina Schütz-Zell, 24.1.1531; nr. 1777) 

0,5 

Katharina Schütz-Zell, Den leidenden christgläubigen Frauen der Gemeinde zu Kenzingen, meinen Mitschwestern in Christus Jesus, zu Händen (1524), in: 

Martin H. Jung, Friederike Mühlbauer (ed.), Frauen ergreifen das Wort. Flugschriften von Autorinnen der Reformation in heutigem Deutsch (Leiden/Paderborn: Brill|Schöningh, 2022), 19-25; Elsie A. McKee (ed.), Katharina Schütz-Zell (2 vols.), Volume 2. The Writings. A Critical Edition (Leiden: Brill, 1999), 1-13. 

20 

3 

7 

Kirsi Stjerna, Women and the Reformation (Oxford: Blackwell Publishing, 2009), 1-8; 109-131. 

31 

2 

6 

Oswald Bayer, Martin Luthers Theologie (Tübingen: Mohr Siebeck, 2004²), 62-83. 

22 

4,5 

Robert J. Christman, The Dynamics of the Early Reformation in their Reformed Augustinian Context (Amsterdam: Amsterdam University Press, 2020), 135-169. 

35 

Violet Soen, Geschiedenis is een werkwoord. Een inleiding tot historisch onderzoek (Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2016), 179-221. 

43 

6,5 

Willem Frijhoff, “Van ‘histoire de l’église’ naar ‘histoire religieuse’. De invloed van de ‘Annales-groep’ op de ontwikkeling van de kerkgeschiedenis in Frankrijk en de perspectieven daarvan voor Nederland,” Nederlands Archief voor Kerkgeschiedenis 61, nr. 2 (1981): 113-153. 

41 

 

 

 

 

Literatuur      Colleges 4-6;  

 

 

 

Huldrych Zwingli: “Der erste Berner Predigt (1528).” In Huldrych Zwingli Schriften IV, 41–59. Zürich: Theologischer Verlag, 1995. 

18 

4,5 

Jean Calvin, “Pariser Rektoratsrede vom 1. November 1533.” In Calvin Studienausgabe 1.1, 1–27. Neukirchen: Neukirchener Verlag, 1994. 

16 

Pierre Viret, “Introduction.” In Exposition of the Ten commandments, translation Rebekah A. Sheats, 9–21. Monticello (FL): Psalm 78 Ministeries, 2020. 

12 

Ulrich Gäbler, Huldrych Zwingli. Leben und Werk (Zürich; TVZ-Verlag, 2004), 11-26.  

15 

2,5 

Jonathan Reid, “The Meaux Group and John Calvin.” In Brian C. Brewer and David M. Whitford, Calvin and the Early Reformation (Leiden: Brill 2020), 58-84. 

26 

2 

4,5 

Philip Benedict, Christ’s churches purely reformed. A social history of Calvinism (New Haven/London: Yale university Press, 2002), 1-120. 

120 

2 

20 

Michael W. Bruening, Calvinism’s First BattlegroundConflict and Reform in the Pays de Vaud, 1528-1559 (Dordrecht: Springer, 2005), 167-210. 

43 

2 

7 

Totaal 

 

 

90 

 

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Paper 1 MAKG2.1A Cijfer 2/5 5.5
Paper 2 MAKG2.1B Cijfer 2/5 5.5
Participatie MAKG2.1C Cijfer 1/5 5.5
Totaal gewicht: 1 ✓