2026/27
← Terug MTP-PT4
Studiegids 2026/27
MTP-PT4
Praktische Theologie 4: Veranderkunde en Kerkrecht
PeriodeC
DocentenBroeke, Leon van den; Zwijze-Koning, Karen
OpleidingenMaster Predikant 2, Kerkelijke route 1
Ingangseis

Geen

Leerdoelen

Als student:

1.      kun je de hoofdlijnen van het gereformeerde kerkrecht in relatie tot de twee andere kerkrechtstelsels uitleggen (ET 1);

2.      kun je verschillende stijlen om veranderingen te hanteren uitleggen (ET 1,2,4,5);

3.      ben je in staat om de (ambts)structuur van de eigen gemeente te beschrijven en te evalueren in een organogram, en op knelpunten oplossingsrichtingen te wijzen vanuit een veranderkundig-kerkrechtelijk perspectief (ET 2,3,4,5,6);

4.      ben je in staat om in de context van de eigen gemeente over actuele discussies aangaande de ambtsleer en het leiderschap van een gemeente in transitie, de regio of de synode een eigen veranderkundig-kerkrechtelijke positie te bepalen (ET 2,3,4,5);

5.      kun je reflecteren op leiderschap in een kerk in veranderende omstandigheden – vanuit ambtstheologie en veranderkundig-kerkrechtelijke invalshoek (ET 2,3,4,5);

6.      kun je kerkrechtelijke principes over collegiaal leiderschap relateren aan de veranderkunde en ambtstheologie en weet deze te analyseren in een veranderende kerk (ET 2,3,4,5).

Vakinhoud

(verdeeld over zes modules)

Module 1. Inleiding op deze module Veranderkunde en Kerkrecht

·        veranderkunde

·        kerkrecht

·        de relatie tussen Veranderkunde en Kerkrecht

·        het juridische principe ius sequitur vitam en het theologische principe ecclesia semper reformanda – een eschatologisch perspectief?

 

Module 2. Veranderkunde, kerkrecht en ontwikkelingen in de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK), de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en evangelicale geloofsgemeenschappen

·        traditie en trend in geloofsgemeenschappen

·        diversiteit in geloofsgemeenschappen

·        samenstelling teams

·        typen leiderschap

 

Module 3. Gemeenten in transitie en jouw veranderkundige (basis)keuzes:

·        veranderen in de gemeente: de kerk als oefenplaats van Gods Koninkrijk

·        kerk zijn met het oog op 2030: het inrichten van een reflexieve cultuur (met vernieuwende inzichten bestaande kerkpraktijken revitaliseren).

·        casusbespreking: veranderkundig leiderschap in de praktijk: koers bepalen, eigenaarschap aanwakkeren en competenties vergroten

·        collegiaal leidinggeven aan gemeenten in verandering en jouw positie daarin

·        veranderkundig basisstijlen en jouw leidinggevende rol

 

Modules 4. Collegiale ambtsuitoefening 1: Ecclesiologie en Kerkrecht

·        ecclesiologie: bijbelse grondpatronen voor de gemeente

·        ambtstheologie: theologische reflecties op ambt en leiding

·        kerkstelsels: episcopaal-hiërarchisch, presbyteriaal-synodaal en congregationeel-independentistisch

 

Module 5. Collegiale ambtsuitoefening-2: Kerkrecht: juridisch en/of theologisch vak

·        kerkrecht: een juridisch of een theologisch vak?

·        kerkrecht: een liturgisch vak -> liturgisch kerkrecht

·        kerkrecht: een kanaal voor macht en invloed om veiligheid te creëren in onzekere tijden

 

Module 6. Collegiale ambtsuitoefening-3: Kerkelijk en statelijk recht

·        kerkrecht en statelijke recht:

·        de reikwijdte en beperkingsgronden van het grondrecht van vrijheid van godsdienst: artikel 6 Grondwet, artikel 9 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de organisatievrijheid voor het ‘kerkgenootschap’ ter onderscheid van ‘stichting’ en ‘vereniging’ ex artikel 2:2 Burgerlijk Wetboek

·        kerkorde NGK – en de fusie tussen twee kerken en de bijbehorende concept-kerkorde

·        wrap-up: jouw positie en rol in (soms heftige) dynamiek en structurerende statiek

 

Studielast

contacturen:                           12 (6x2u) uur

collegevoorbereiding:             12 (6x2u) uur

literatuurstudie:                     40 (verplichte literatuur)

                                               + 12 (aanbevolen/zelf gezochte literatuur) uur

paper:                                     16 uur

totaal:                                     80 uur

Toetsing

Je schrijft een paper over de vraag: ‘Hoe zie ik mijn rol in een gemeente in verandering (of in veranderende omstandigheden) waarin ik leidinggeef in collegiaal verband?’. In je antwoord op deze vraag in je paper laat je zien dat je bewust bent van kerkrechtstelsels, het gereformeerde kerkrecht, het collegiaal leiderschap, de geloofsgemeenschap in een veranderkundige context en jouw theologische, kerkrechtelijke en veranderkundige reflectie daarop. Je paper fungeert ook praktisch als jouw persoonlijke profiel. Daarmee beantwoord je de vraag die aan deze module ten grondslag ligt, ook gerelateerd aan het werkveld.

 

Criteria

De structuur van je paper (3.000-3.500 woorden exclusief bijlagen) is als volgt:

1. titelpagina (met naam, studentnummer, modulecode)

2. inleiding

3. organogram van de eigen gemeente bereflecteerd vanuit ambtstheologie

4. paper: keuze uit een van de deelonderwerpen die in de collegeserie aan de orde is geweest of in overleg een aanverwant onderwerp

5. terugkoppeling naar het geheel van deze module

6. samenvatting en conclusie

 

Beoordeling

Je paper wordt beoordeeld op:

·        compositie

o   duidelijke opbouw van de paper en inhoudelijke samenhang (inleiding, middenstuk, conclusie)  

o   volledigheid: aan alle gevraagde onderdelen in de toetsopdracht wordt voldaan  

·        argumentatie

o   onderbouwing met goede argumenten van de beweringen

o   adequate en relevante referenties naar de primaire bronnen en de secundaire literatuur

·        inhoud

o   de inhoud is conform de toetsopdracht

o   hoofdlijn(en) van de primaire bronnen en secundaire literatuur ondersteunen het formuleren van een antwoord op de hoofdvraag en de subvragen

·        vorm en stijl

o   spelling, interpunctie, opmaak en stijl

o   academisch taalgebruik en duidelijke formuleringen

·        eigen inbreng

o   zelfstandige omgang met primaire bronnen en secundaire literatuur

 

De becijfering:

Voor elk onderdeel wordt een deelcijfer van 1-4 gegeven:

           1 = amper tot niet, stevig onvoldoende, inconsistent, irrelevant, zeer onduidelijk

2 = in aanzet aanwezig maar te weinig uitgewerkt, nog onvoldoende, onduidelijk

3 = voldoende, duidelijk, relevant, beknopt maar adequaat

4 = goed gedetailleerd, zeer duidelijk, relevant en volledig

 

Een student behaalt een onvoldoende als hij-zij minder dan 11 punten heeft behaald. De overige punten leiden tot de volgende cijfers:

115,5  126,0 136,5  147,0  157,5  168,0  178,5  189,0  199,5  2010,0 

 

Literatuur

 

Pag.

Cat.

U.

Veranderkunde

 

 

 

Dekker, G. Zie hoe alles hier verandert. Het verloop van de gereformeerden (Utrecht: uitgeverij Kok) 47-100

53

1

3

Lieshout, F. van, Jacobs, G. en Cardiff, S. Actieonderzoek. Principes voor zorg en welzijn (Assen: Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum 2017) 35-51

16

1

2

Senge, P. Het nieuwe werk van de leider (Schoonhoven: Academic Service 1997), 17-27

10

1

1

Caluwé, L. de, Vermaak, H., Leren veranderen. Een Handboek voor de veranderkundige (Deventer: Uitgeverij Kluwer, 2006), 21-102

82

1

8

Kerkrecht

 

 

 

Koffeman, Leo J.; Janssen, Allan J.; Smit, Johannes (eds.), In Order to Serve: An Ecumenical Introduction to Church Polity, (Church Polity and Ecumenism: Global Perspectives, Zürich/Münster: LIT Verlag, 2014), 83-128

46

3

15

Coertzen, Pieter, Church and Order: A Reformed Perspective (Canon Law Monograph Series, Leuven: Peeters, 1998), 1-10 en 45-67

23

3

8

Kerkorde NGK: Kerkorde en regelingen - Nederlandse Gereformeerde Kerken (ngk.nl)

30

1

3

Aanvullende literatuur

 

 

 

De student zoekt zelfs passende aanvullende literatuur en onderbouwt de keuze in een leesdossier. Hieraan wordt tijdens de colleges aandacht besteed. Op Canvas wordt een actueel overzicht van relevante literatuur geplaatst waaruit je een keuze kunt maken

 

 

12

Totaal

 

 

52

 

Summatieve toetsen
Naam Code Beoordeling Gewicht Vakbodem
Paper MTP-PT4 Cijfer 1 5.5
Totaal gewicht: 1 ✓